دكتر لقمان نهوراي چهارشنبه نهم مهر 1393 5:1

لقمان در سال 1261 خورشیدی در كاشان به دنيا آمد. پدرش حکیم ایوب طبيب بود و پدر بزرگش حاخام نهورای ملقب به نور محمود يكي از مشهورترين طبيبان دوران خود به شمار مي آمد. تحصيلات اوليه را در كاشان گذراند. نزد پدرش به تحصيل طب پرداخت و براي ادامه تحصيل به به مدرسه دارالفنون رفت. در آن زمان انجمن يهوديان تهران به تازگي تشكيل شده بود و رياستش را يك كاشاني به نام يقوتيئل بر عهده داشت. به دليل آشنايي با او به نيابت رياست انجمن رسيد و وقتي يقوتيئل براي ساخت مدرسه به كاشان بازگشت، لقمان رياست انجمن را عهده دار شد.
با آغاز به كار مجلس شوراي ملي و حضور نمايندگان اقليت هاي مذهبي، دكتر لقمان در دومين دوره مجلس به نمايندگي يهوديان ايران انتخاب شد. اين آغاز راهي طولاني براي لقمان بود كه با حضور در يازده دوره مجلس، يكي از پرسابقه ترين نمايندگان مجلس در ايران است. در دوره پنجم، لقمان نمايندگي را به رقيب سرسختش موسيو شموئيل حيم واگذار كرد، اما در دوره بعد بار ديگر نمايندگي را در اختيار گرفت.
لقمان نهوراي مردي به شدت محافظه كار بود و بي توجهي اش به نمايندگان انجمن هاي صهيونيستي، به كارزاري پنهان و آشكار ميان او و هواداران صهيونيسم منجر شد. لقمان هيچ گاه دست از طبابت برنداشت و حضور در مجلس و مطب باعث مي شد كمتر بتواند به محله و اعضاي جامعه سركشي كند اما به دليل حمايت يكپارچه جامعه متحد يهوديان كاشان در تهران و تجربه اي كه در مجلس اندوخته بود هربار اعتماد رأي دهندگان يهود را جلب مي كرد.
مهم ترین اقدامات او در مجلس عبارتند از:
حذف كامل قوانين مربوط به نشانه گذاري تمايز يهوديان از مسلمانان.
كسب جواز حضور يهوديان در بازار و كاروانسراها.
حذف كامل قانون اخذ جزيه از غيرمسلمانان با همراهي نمايندگان ساير اقليت ها.
كسب جواز تأسيس دفاتر ثبت و اسناد و ازدواج مختص يهوديان.
حذف كامل قانون ارث جديدالاسلام كه به موجب آن يهودياني كه تغيير كيش مي دادند برخلاف گذشته، ديگر مالكيتي به كل اموال متوفي نداشتند.
تصویب لایحه مرخصی سربازان و افسران وظیفه کلیمی در مناسبت ها و ایام يهودي مانند روش هشانا (روز اول سال عبری)، یوم کیپور (روزه بزرگ)، دو روز اول موعد سوکوت (عید میوه بندان) و هشت روز پسح (عید فطیر).
و همچنين پيگيري نسبت به آزار و اذيت يهوديان در شهرها با نگارش نامه به وزرا و واليان محلي.

در دوره چهاردهم مجلس، ظهور رقيب قدرتمندي مانند مراد اريه كه او نيز اهل كاشان بود، دوران نمايندگي او را پايان داد. ايجاد شكاف در ميان يهوديان كاشاني مقيم تهران و رأي هماهنگ بسياري از شهرها به اريه از عوامل جدي شكست او بود چنان كه اين اختلافات نتيجه مخالفت هاي ساليان گذشته تلقي مي شد.

لقمان نهوراي با خروج از مجلس، تمام وقت خود را در مطب مي گذراند و به مداواي بيماران و خواندن كتاب مي پرداخت و به كلي از سياست فاصله گرفت. او علاوه بر طب به فلسفه ارسطويي گرايش داشت و بخشي از كتاب هاي كتابخانه بزرگ حكيم نورمحمود نيز در اختيار بود.

سرانجام دكتر لقمان نهوراي در سال 1331 شمسي در سن هفتاد سالگي درگذشت.


برچسب‌ها: يهوديان ايران, يهوديان كاشان, نمايندگان يهودي مجلس, شموئيل حيم, مراد اريه
نوشته شده توسط kashanjewish  | لینک ثابت |

یکشنبه بیست و نهم تیر 1393 3:21

اين خانه در دوران قاجار مكاني براي تجمع يهوديان بود. حتي برخي از جلسات مناظره ميان يهوديان و بهاييان نيز در همين خانه برگزار مي شد. در اوايل قاجار مركز رفع و رجوع مشكلات محله و انجمن كليميان و انجمن مدرسه بود. بعدها با مهاجرت يهوديان درهاي خانه بسته شد و از شش خانوار آن تنها يك خانواده كوچك در آن سكونت داشتند. آخرين نفري كه در اين خانه ساكن بود فردي به نام حشمت بود كه با مرگ او خانه به يك اصفهاني فروخته شد. بعد از انقلاب به دليل اين كه مركز تجمع زباله و... شده بود همواره با شكايت اهالي مواجه مي شد تا در نهايت در سال 89 بخشي از خانه از سوي شهرداري كاشان تخريب شد. درحالي كه صاحب اين وبلاگ به اتفاق چندتن از فعالان فرهنگي كاشان به دنبال صاحب ملك بوديم تا بلكه بتوانيم اين خانه را به عنوان خانه اديان كاشان مرمت و بازسازي كنيم، باخبر شديم كه شهرداري بخش ديگري از خانه را نيز تخريب كرده است.اكنون باتوجه به عكسهاي موجود كه قبل از تخريب كلي گرفته شده و از جزئي ترين بخشها نيز عكس در دست است شايد بتوان هنوز هم به حال خانه حشمت فكري كرد. اگرخيلي دير نشده باشد.

kh.heshmatkh.heshmat1

kh.heshmat2kh.heshmat3kh.heshmat4

نوشته شده توسط kashanjewish  | لینک ثابت |

داود آلیانس كه اردیبهشت ماه امسال به كسب عنوان «لرد» نائل شد، نخستین ایرانی است كه به مجلس اعیان انگلیس وارد شده است.

davood aliance-لرد داود آليانسلرد داود آلیانس كه به لرد دیوید آلیانس معروف است، در سال 1311 در محله درب زنجیر كاشان در خانواده‏ی كلیمی به دنیا آمد و تا 13 سالگی در آنجا ماند. پس از آن كه از ادامه تحصیل بازماند، راهی تهران شد و در یكی از حجره‏هی بازار تهران به شاگردی پرداخت و تا 17 سالگی، همان جا مشغول فعالیت كاری برای امرار معاش خود بود. وی از آنجا كه نتوانسته بود به تحصیلات خود ادامه دهد، به ناچار شب‏ها سعی می‏كرد از وقت آزاد خود، جهت آموختن دروس آكادمیك بهره ببرد، به گونه‏ی كه دوستانش نقل می‏‎كنند كه وی در رشته حسابداری، نسبت به دیگر همكارانش سرآمد بوده و توانیی زیادی در كسب علم از خود نشان می‏داده است.
در سال 1329، داوود آلیانس به كشور انگلستان و شهر منچستر مهاجرت كرد. یكی از نخستین فعالیت‏هی او، خرید پارچه برای ایران بود. او سپس با خرید یك شركت بزرگ سفارش كالا از طریق پست میل اُردر (Mail Order) به نام اِن براون (N.Brown) و توسعه آن، دامنه فعالیت‏هی خود را گسترش داد.
وی شركت تولیدی منسوجات «كوتز ویلا» را زمانی پیه‏گذاری كرد كه صنعت منسوجات، رو به شكست می‏رفت. طولی نكشید كه این شركت به بزرگ‏ترین موسسه تولید منسوجات در انگلیس تبدیل شد و بیش از 75 هزار كارگر و كارمند را در صدها كارخانه در 65 كشور جهان به استخدام خود درآورد.
البته بید یادآور شد كه فعالیت‏هی داوود آلیانس به تاسیس شركت‏هیی در زمینه بیمه، بانك، ساختمان و مهندسی هم توسعه پیدا كرد.
به گفته كارمندانش، در اعتصابات كارگری دهه 80 انگلستان، در هیچ‏كدام از كارخانه‏هی تحت مدیریت او اعتصابی صورت نگرفت. لرد آلیانس حكیت می‏كند كه در پاسخ به گله رییس یك اتحادیه كارگری به او كه می‏گوید، تو فكر می‏كنی از دل گرسنگان و كارگران اطلاع داری، می‏گوید كه شب‏هی زیادی را بدون غذا و تنها با نوشیدن آب به صبح رسانده است.
او می‏گوید: در هیچ زمانی حاضر نبوده است كاری را به كسی محول كند كه خود و فرزندش از انجام آن ناتوان باشند.
به این ترتیب، لرد آلیانس با خرید كارخانجات در آستانه ورشكستگی و تبدیل آن به مؤسسات بزرگ تجاری و صنعتی، به عنوان سمبل نجات اقتصادی صنعت نساجی شهر منچستر و پادشاه نساجی انگلستان معروف شد.
اندكی بعد، او لقب «سر» را از ملكه الیزابت دوم گرفت و سرانجام در اردیبهشت ماه امسال از سوی حزب لیبرال دمكرات به مجلس اعیان انگلیس، راه یافت.
«هفته‏نامه بازتاب»، ضــمن انــجام مصاحبه‏ی با آقی آلیانس، نقطه‏نظرات نامبرده را در مورد مسائل گوناگون جویا شده است.
* راز موفقیت شما در زمینه اقتصادی چیست و به جوانانی كه به دنبال كسب موفقیت‏هی سالم در زمینه اقتصاد تجارت هستند، چه توصیه‏ی می‏‎كنید؟
- توصیه ‏ام به جوانان، این است كه هیچ‏گاه صرفا جویی ثروت نباشند، بلكه جویی پیشرفت‏هی فكری، توانیی در حرفه و خدمت به جامعه خود باشند. هر كسی بید به دنبال كاری برود كه به آن علاقه دارد، هرگز نبید كاری را انجام دهیم كه به آن علاقه نداریم، چرا كه تنها در آن صورت است كه انسان می‏تواند به راحتی به موفقیت برسد.
* ایرانیان موفق خارج از كشور، چه نقشی را در حل مشكلات كشور و انتقال تكنولوژی، سرمیه و بهبود مدیریت در داخل، می‏توانند داشته باشند؟
- بزرگ‏ترین سرمیه كشورمان، نیروی انسانی متفكر و توانمند است، ام این نیرو تنها در محیطی آزاد، امن و قانونمند و شفاف می‏تواند به اوج قدرت خود برسد. تحصیلات عالی، مشاغل دولتی و میدان سیاست می‏بید به روی همه شهروندان باز شود تا آنان بتوانند برای پیشرفت و موفقیت شخصی و حرفه‏ی خود، توانمند شوند. چرا كه هیچ مملكتی نتوانسته و نخواهد توانست، در بخش اقتصادی، بدون داشتن كارآفرینان و بازرگانان و افراد متخصص به موفقیت حیز اهمیت دست پیدا كند. البته بید تأكید كنم كه تكامل و پیشرفت اقتصادی بدون داشتن امنیت سیاسی، قضیی و اجتماعی ممكن نخواهد بود. اقتصاد كشور، نیازمند سرمیه‏ گذاری وسیع و مؤثر خارجی است و تا زمانی كه شفافیت در كلیه شئون مالی و اقتصادی و برابری در مقابل قانون عملی نشود و علاوه بر ین، مبارزه ریشه‏ی با فساد، مبارزه با تجارت قاچاق و بازار سیاه به صورت كامل برقرار نشود، جلب سرمیه‏ هی خارج از كشور، عملا ناممكن خواهد بود . ایرانیان خارج از كشور كه با بهره‏گیری از جو سیاسی، اجتماعی، اقتصادی آزاد و شفاف و امنیت قضیی خارج از كشور، به موفقیت‏هی شیانی دست یافته‏اند، می‏خواهند اطمینان داشته باشند كه شركتشان در امور مملكتی از لحاظ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی برای ایران مفید خواهد بود و خدماتشان بر باد نخواهد رفت.
* وضعیت ایرانیان خارج از كشور را چگونه ارزیابی می‏كنید و به نظر شما، چه بخشی از آنان به انتظارات خود دست یافته ‏اند؟
- امروزه در بیشتر مراكز علمی اروپیی و آمریكیی، دانشگاه‏ها و بیمارستان‏ها، ایرانیان زیادی مشغول به كارند و در همین حال، كارآفرینان و بازرگانان ایرانی در دنیا، از جمله موفق‏ترین گروه‏هی اقتصادی هستند، به گونه ‏ی كه ایرانیان در رشته ‏هی صنعتی، به مقام‏هی بالیی دست پیدا كرده‏اند. آنان می‏توانند پشتوانه اقتصاد ایران باشند. اشخاصی كه من در خارج با آنان برخورد كردم و تا اندازه‏ی می‏شناسم، نمیندگان مردم ایران هستند.
* ارتباط بین ایران و كشورهی غربی در چه صورت می‎‏تواند به توسعه و پیشرفت كشور منجر شود و یا ارتباط فعلی كه بیشتر به واردات كالاهی صنعتی و غیره از غرب به ایران منحصر شده است، مشكلی از ایران حل می‏كند؟
- دولت بید بخش تعاونی و خصوصی را تقویت كند تا بتواند به میزان زیادی بر مشكلات اقتصادی فیق ید. به عنوان مثال، تجربه خصوصی‏سازی كشور انگلستان، نمونه‏ی از تجربه موفق خصوصی‏سازی را نمیان می‏سازد. پس از دهه 80 ، خانم تاچر – كه پس از آن عقید او به تاچریسم معرو شد – اقدام به شوع خصوصی‏سازی در شركت‏هی دولتی در انگلستان كرد و با آن كه در دهه 70 ، كشور انگلستان دچار ركود شدید اقتصادی بود، با روی كار آمدن تاچر، انجام كارهیی از قبیل واگذاری اختیارات دولتی به بخش خصوصی و همچنین واگذاری صنیع فولاد و صنیع نفت و همچنین خصوصی‏سازی راه‏آهن و مخابرات و واگذاری دو شركت بزرگ مخابرات و راه‏آهن، شكوفیی اقتصاد انگلیس آغاز شد. در حالی كه عملا پیش از خصوصی‏سازی، انگلستان از غافله پیشرفت و رقابت جهانی بازمانده بود و این اقــــدامات، باعث شد تـــا رشد اقتصادی انگلستان، سیر صعودی را گـــــذرانده و
عملا بتواند خود را به عــنوان یــــكی از قـــطب‏هی اقتصادی اروپــا مطرح كند، اما ناگفته نماند كه اقتصاد انگلیس در اواخر دوره نخست‏وزیری مارگارت تاچر – به علت ركود اقتصاد جهانی – دچار بحران شد و تورم و بهره بانكی به رقم‏هی 14 و 12 درصــــدی رسید، اما پس از چندی دوباره روند عادی خود را پیدا كرد. در هر صورت، حزب محافظه‏كار در انتخابات شكست خورد و حزب كارگر روی كارآمد و اقتصاد، روند عادی خود را پیدا كرد. این تحولات بدون فضی باز سیاسی و اجتماعی و امنیت قضیی، ناممكن بود.
از سوی دیگر، گسترش اقتصاد بخش غیرنفتی كشور كه نیازمند بازارهی بین‏المللی است، بدون عضویت در سازمان بین‏المللی تجارت جهانی، بسیار مشكل به نظر می‏رسد.
* رابطه كلیمیان ایران با نظام جمهوری اسلامی و وضعیت حقوقی و اجتماعی آنان در مقیسه با دیگر كشورهی اسلامی و جهان را چگونه ارزیابی می‏كنید؟
- كلیمیان از دوره كوروش كبیر در ایران بوده‏اند و در پیشرفت و توسعه یران، سهیم بودند. به دلیل فرهنگ منحصر به فرد و روحیات یرانیان، هیچ برخوردهی نژادی، نسل‏كشی و اعمال غیرانسانی كه در بسیاری از كشورهی آسییی، اروپیی و آفریقیی و دیگر نقاط جهان انجام شده، در ایران سابقه نداشته است و یهودیان ایران در كنار دیگر اقلیت‏هی مذهبی، همواره در امنیت و آرامش زندگی كرده‏اند و از حقوق قانونی خود مانند داشتن نمینده در مجلس، انجام آزادانه فعالیت‏هی مذهبی، دارا بودن مدارس اختصاصی و .... برخوردارند. به عبارتی روشن‏تر، وضعیت زندگی كلیمیان در یران، به مراتب بهتر از شریط مسلمانان در برخی از كشورهی اروپیی است. كلیمیان ایران نیز متقابلا فداكاری زیادی برای ایران كرده‏اند و تعداد قابل توجه شهدا و جانبازان كلیمی در دفاع از یران، نشان‏دهنده وفاداری آنان به ایران است.
* نظر شما درباره وضعیت فعلی فلسطین و تخریب منازل فلسطینیان از سوی دولت اسرییل و قربانی شدن انسان‏هی بی‏گناه چیست و یا مشكل فلسطین با شیوه فعلی دولت اسرییل حل می‏شود؟
- هیچ انسانی از این كه می‏بیند، زنان و كودكان فلسطینی در خانه‏هی خود كشته می‏شوند، لذت نمی‏برد، همان‏گونه كه درد و رنج شهروندان غیرنظامی كه قربانی عملیات‏هی متقابل فلسطین می‏شوند، آزاردهنده است.
واقعیت تلخ، آن است كه در این جنگ بی‏پیان، تنها انسان‏هی بی‏گناه قربانی می‏شوند و هیچ نتیجه‏ی جز خرابی به بار نمی‏آورد. سیاست‏هی دولت تندرو و تل‏آویو، تنها آتش جنگ و كشتار را مشتعل‏تر می‏كند و تنها راه‏ حل مشكل فلسطینیان و اسرییل، راه ‏حلی انسانی و دمكراتیك است.

نوشته شده توسط kashanjewish  | لینک ثابت |

بابایی بن لطف سه شنبه دوازدهم مرداد 1389 14:31

بابایی بن لطف را بزرگ‌ترین مورخ تاریخ یهودیان ایران می‌دانند. بی‌راه نیست اگر بگوییم بدون وجود کتاب او نه تنها وقایع بزرگی که جوامع یهودی ایران در دوران صفویه از سر گذراندند، مخفی می‌ماند، بلکه اساساً وجود برخی از این جوامع نیز در ظلمت و ابهام فرو می‌رفت. او از ارائه‌ی اطلاعاتی در خصوص خود خودداری کرده است و تنها به این نکته اذعان دارد که علی‌رغم گروش ظاهری به اسلام در خفا به دین یهود وفادار مانده است. حاصل وقایع‌نگاری‌های او در 5300 بیت و 83 فصل در کتابی با عنوان «کتاب انوسی» به جا مانده است. نتصر از شعری با عنوان «مناجات‌نامه» نیز از بابایی لطف خبر می‌دهد.
روشن است که بابایی بن لطف از علم عروض آگاهی چندانی ندارد، او برای حفظ نظم شعر نهایت تلاش خود را به کار می‌گیرد و در این بین هراسی از حذف حروف و تبدیل و تحریف مصوت‌ها ندارد؛ گرچه در برخی از موارد در این امر نیز در می‌ماند. اما ویژگی غالب کتاب انوسی، سبک محاوره‌ای آن است.

بابایی لطف انگیزه‌ی اصلی نگارش این وقایع‌نامه را به زیبایی بیان کرده است: «من در شرایطی قرار داشتم که خانواده‌هایی چند [به واسطه‌ی فشارهای دوران شاه عباس دوم] شب و نیمه‌شب به سمت عثمانی در حرکت بودند. من که [به جهت انوسی‌بودن] داغ مذهب موسی را بر دل داشتم به فکر افتادم که من هم حرکت کنم و به طرف بغداد بروم، اما [چه کنم که] نتوانستم از کاشان دل بکنم و به جای دیگری بروم. چند گاهی در این افکار غوطه‌ور بودم که ناگاه به خود گفتم بیا و سرگذشت این زمانه را به نظم آور تا نشانه‌ای [به یادگار] بماند و هرکس این ماجرا را بخواند در آن فرو بماند»(223).
پژوهش‌گران فارسیهود اهمیت این کتاب را در بیان جزئیات یهودآزاری‌ها، ساختار و تشکیلات اجتماعی و داخلی جوامع یهودی، توزیع مشاغل و کسب‌وکارها در میان یهودیان <شاکد، 555/11>، اطلاعات مهمی در ارتباط با جمعیت‌نگاری یهودیان و نیز وقایع تاریخی مرتبط با ایران <نتصر، 15/3> می‌دانند. 

نوشته شده توسط kashanjewish  | لینک ثابت |

کاشان در جودائیکا چهارشنبه شانزدهم تیر 1389 8:51

شهری در بخش مرکزی ایران. مردمی سخت‌کوش، این شهر را چنان توسعه دادند و شکوفا ساختند که ساکنان یهودی آن نیز از این رونق، بهره‌مند شدند. آغاز استقرار یهودیان در کاشان، مشخص نیست، اما گویش یهودیان کاشان، نشان قدمت آن‌هاست. اولین اشاره به وجود یک جامعه‌ی یهودی در کاشان را می‌توان در کتابی دید که در سال 1805م/1220ق نگاشته شده است؛ اما تردیدی نیست که حضور نخستینِ آن‌ها  بسیار دورتر از قرن 15م/9ق است. ما می‌دانیم که کاشان، پیش از حمله‌ی مغول (آغاز قرن 13م)، شهر پررونقی بوده است و گرچه در این حمله به طور جدی آسیب دید، اما به نظر می‌رسد که به سرعت بازسازی شده است. برخلاف اکثر شهرها و ایالات ایران، که مسلمانان سنی در آن‌ها حضور داشته است، مسلمانان کاشان تا حد زیادی شیعه بوده‌اند.  در نتیجه با استقرار سلسله‌ی شیعی صفوی در آغاز قرن 16م/10ق، همانند دیگر شهرها و بخش‌ها، آسیب و آزار ندید.
اما با وجود زیبایی و رونق کاشان، یهودیان این شهر آزارهای متعددی را تحمل کردند. دوره‌های متعددی از تغییرکیش اجباری در این شهر وجود داشت. ما این وقایع را از گزارش بابائی بن لطف، که آزار یهودیان ایران را در فاصله‌ی سال‌های 1613م/1022ق تا 1662م/1071ق توصیف کرده‌است، درمی‌یابیم. دوران حکومت شاه عباس دوم بسیار سخت بوده است. از آغاز 1657م/1066ق تا آغاز 1662م/1071ق، یهودیان سراسر کشور
(از جمله 7هزار یهودی کاشان)، مجبور به تغییر دین شدند. یهودیان کاشان پس از 7سال ترک دین به دلیل همت یک روحانی شیعی، صوفی آگاه و شاعر بزرگ، محمد بن مرتضی محسن فیض (متوفای 1680م/1091ق)، پرداخت‌های کلان به مقامات حکومتی در کاشان و اصفهان و نیز تغییر حاکم محل، اجازه یافتند تا به یهودیت بازگردند. بنا به گفته‌ی بابائی بن فرهاد، یهودیان کاشان در حدود سال 1730م/1143ق نیز آزارهایی را متحمل شدند.
کاشان به دلیل وجود شاعران و دانشمندان یهودی مانند یهودا بن العاذر، بابائی بن لطف، بابائی بن فرهاد، شموئیل پیراحمد، سرمد صوفی
(که بعدها اسلام آورد)، امینا و دیگران مشهور شده است. اشترن، دو بار در سال‌های 1850م/1267ق و 1852 به کاشان رفت. او نوشت که در کاشان 150 خانواده‌ی یهودی و 30هزار مسلمان زندگی می‌کنند. وضعیت عمومی یهودیان کاشان در مقایسه با رونق این شهر، بسیار بهتر از یهودیان اصفهان بوده است. از طرف دیگر، بنیامین دوم، که حدود همان زمان در کاشان بوده است، ادعا کرده است که 180 خانواده‌ی یهودی در آن‌جا زندگی می‌کنند. بنا بر نظر کاستلمن، جامعه‌ی یهودی کاشان شامل 100خانواده و اغلب فقیر بوده‌اند. نیومارک(1884م/1301ق)، که کاشان را ندیده بود، شنیده بود که «طاعون بهائیت که یهودیان همدان را آلوده بود، اینک به جان یهود کاشان افتاده است».
بنا بر گزارش‌های آلیانس در سال 1906م/1324ق، در کاشان 2هزار یهودی در 130 خانه در میان 50هزار مسلمان زندگی می‌کرده‌اند. یک مدرسه‌ی یهودی در سال 1910م/1328ق، توسط یک خیّر محلی به نام یقوطئیل تأسیس شده است. 1380 یهودی در 1943م/1321ش، در کاشان زندگی می‌کرده‌اند
(عالم یهود،379، 73-472). بسیاری از این یهودیان، کاشان را به مقصد تهران، لندن و اسرائیل ترک کردند. لرد دیوید آلیانس(متولد 1932م/1310ش)، اهل کاشان، که در 17سالگی به لندن مهاجرت کرد، به یکی از بزرگ‌ترین صنعت‌گران نساجی در انگلستان بدل شد. در پایان قرن بیستم، کاشان که روزگاری «اورشلیم کوچک» نامیده می‌شد، دیگر جایی برای یهودیان نداشت.
امنون نتصر
ENCYCLOPAEDIA JUDAICA, 2nd ed, vol 11, p 820

نوشته شده توسط kashanjewish  | لینک ثابت |

امینا (ملا ینیامین بن میشائیل) پنجشنبه دهم تیر 1389 3:45

امینا از شاعران یهودی کاشان است که در سال 1083ق/1672م به دنیا آمده و در 1146ق/1732م از دنیا رفته است. آثار او عبارتند از: «احتراز نامه»، «مناجات نامه»، «پوریم»، «دوازده اسباط»، «سرگذشت امینا با همسرش»، «دلسرد شدن از زنان» و «عقیدت ییسحاق». امینا در میان مجامع ادبی و مسلمانان کاشان نیز ارج و قرب بسیاری داشته است. چنان‌که گفته‌اند قطعه شعری نیز در مدح اشرف افغان سروده است. طولانی‌ترین منظومه‌ی او عقیدت ییسحاق است که قریب سیصد بیت دارد و با زبانی حماسی، روایت‌گر واقعه‌ی قربانی اسحاق است. از آثار او چنین برمی‌آید که از زندگی خانوادگی خود چندان رضایتی نداشته و در دو مجموعه‌ی شعر خود به‌ویژه از همسرش گلایه کرده است. در بخشی از مجموعه‌ی دلسرد شدن از زنان می‌گوید:

ای دل بیا بشنو ز من/ خواهی نمیری بی‌کفن/ هرگز نبندی دل به زن

بشنو ز من جان پدر/ باشد لبش گر نیشکر/ هرگز نبندی دل به زن

گیسوش اگر عنبر بود/ حسنش ز مه بهتر بود/  هرگز نبندی دل به زن

گر خال دارد بر جبین/ دور لبانش انگبین/  هرگز نبندی دل به زن

 

جهت مطالعه‌ی بیشتر:

امنون نتصر، پادیاوند، جلد 3، صفحه 75

---، منتخب اشعار فارسی شاعران یهودی ایران، بخش امینا

ورا مورین، فرزندان استر، ص 70 و بخش مشاهیر

Amina, Judaica, 2nd ed, vol 2, p 77-78

نوشته شده توسط kashanjewish  | لینک ثابت |

ربی مشه هلوی سه شنبه هشتم تیر 1389 0:41

ملامشه هلوی، فقیه، شاعر، حکیم، منجم و عارف بزرگ یهودی در اوايل دوران صفوي در کاشان به دنيا آمده و در سال پنجم سلطنت شاه عباس اول درگذشته است. اين عالم قبالايي کتابي در پرسش و پاسخ شرعي به نام «شئلوت أو تشوبوت» نوشته و تقويمی عبري در شناخت درست مناسبت‌هاي يهوديان ايران نيز تنظيم کرده است. چنان که گفته‌اند او با ربي اسحاق لوريايي، عارف بزرگ قبالایی نيز ارتباط داشته است. هلوی را یکی از بزرگ‌ترین مراجع فقهی یهودیان ایران می‌دانند. او در منزل مسکونی خود در خیابان کنونی«دارایی» کاشان به خاک سپرده شد. خانه و مزار او در سال 85 توسط انجمن کلیمیان ایران مرمت و بازسازی شد.

 

نوشته شده توسط kashanjewish  | لینک ثابت |

میراث یهودیان کاشان جمعه بیست و یکم خرداد 1389 10:33

همان سال‌ها که علمای شیعی از جبل عامل لبنان به ایران آمدند و محقق کرکی با اجازه‌ی شاه تهماسپ در کاشان منزل گزید و کاشان را مرکز تنفیذ اجتهاد مراجع شیعی در ایران کرد؛ از اورشلیم نیز راب‌هایی به کاشان آمدند و چنان شد که مدرسه‌ی الاهیات یهودی کاشان، خون تازه‌ای در رگ مذهب ایرانیان یهودی دواند. سال‌ها بعد کاشان با حضور و نشو و نمای ملامحسن فیض، خانه‌ی تشیع اعتدال‌گرای ایران شد و در عصر نارواداری‌های مذهبی علیه یهودیان ایران، اعضای این طایفه در کاشان تحت حمایت فیض قرار گرفتند. ملامحسن که بی‌شک افتخار جهان تشیع و فرزند راستین و فرزانه‌ی کاشان است، هیچ‌گاه حکم به نجاست اهل کتاب نداد و رنج مسافرت و مباحثه با درباریان بداندیش را تحمل می‌کرد تا مگر گشایشی در کار این قوم حاصل آورد.

سال‌ها بعد این مجتهد بزرگ دیگری از کاشان بود که حکم آزادی یهودیان را از نادر شاه افشار گرفت و «اورشلیم کوچک» را رونقی دوچندان داد. ابوالقاسم شیخ‌الاسلام، خود نیز از سوی نادر شاهِ گریزان از روحانیون، صدرالصدور ایران شد.

قصه‌ی کاشانیان یهود قصه‌ی آغاز و پایان یک ماجراست. حالا از آن رونق و عظمت، خرابه‌هایی در محله‌ی کلیمیان مانده است که هر از چند گاهی طعمه‌ی طمع اشخاص حقیقی و حقوقی می‌شود. کسانی که یهودیان را نجس می‌دانستند اما اکنون پول و ثروت و زمین و دارایی آن‌ها را حلال می‌دانند.

فهرست بلندبالای مشاهیر یهودی کاشان گویای همه‌ی واقعیت است: ملا مشه هلوی، شاعر، عارف و فقیه بزرگ و صاحب‌کتاب و تقویم عبری؛ ربی یهودا بن العازار، فیلسوف و فقیه و صاحب کتاب ارجمند «حوبوت یهودا»، تنها میراث فلسفی ایرانیان یهودی؛ بابایی بن لطف، شاعر و واقعه‌نگار کتاب «انوسی»، که در آغاز کتاب خود نوشته است:« در این هنگام [عصر عباس دوم] که همه [ی یهودیان در ایران بر اثر اجبار به تغییر دین از سوی حکومت] در پی مهاجرت به عثمانی هستند، من چگونه مهر کاشان و کاشیان را از دل بیرون و ترک خانه کنم؟»؛ ملا بنیامین بن میشائیل، متخلص به «امینا»، شاعری که در میان مسلمانان نیز ارج بسیار داشته است؛ بابایی بن فرهاد، شاعر و واقعه‌نگار کتاب «سرگذشت کاشان در باب عبری و گوئیمی ثانی»؛ ماشیح رافائل، شاعر و واقعه‌نگار، سعیدای سرمد، شاعر معروف که از یهودیان انوسی کاشان بود؛ شاعران دیگری مانند بنیامین بن الیاهو، شموئیل پیراحمد، دان شموئیل، یهودا لاری؛ موسیقیدان بزرگ عصر قاجار، موسی خان کاشی؛ طبیبان معروفی همچون حکیم هارون، حکیم نورمحمود، حکیم افلاطون، حکیم یعقوب؛ فقیه نامدار و رهبر روحانی یهودیان ایران مرحوم حاخام یدیدیا شوفط و فرزندش راب دیوید؛ سیاستمدار و صنعتگر مشهور دیوید آلیانس.

بر این افراد بسیار می‌توان افزود کسانی را که در لابلای سطور تاریخ گم شده‌اند یا امروز در شهرها و کشورهای دیگر افرادی موثر و نام‌آور هستند. بی‌جهت نیست که والتر فیشل در دایره‌المعارف جودائیکا کاشان را صاحب «کهکشانی از شاعران و دانشمندان یهودی» نامیده است. موضوعی که متأسفانه در این وانفسای بدعهدی و پریشان‌گویی نادیده مانده است.

نوشته شده توسط kashanjewish  | لینک ثابت |